WYKOPALISKA W JIYEH. LIBAN
sierpień-październik 2010 r.

Badania w miejscowości Jiyeh, położonej w dzisiejszym Libanie, 25 km na południe od Bejrutu, prowadzi misja Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem dr. Tomasza Waliszewskiego (IA UW).

Zlokalizowane nad samym morzem stanowisko w Jiyeh kryje ważne pozostałości rozległej rzymsko-bizantyjskiej osady identyfikowanej ze starożytnym Porphyreon.

Celem badań w latach 2008-2010 było poznanie zabudowy oraz chronologii Jiyeh/Porphyreon. Archeolodzy zajęli się kwartałem mieszkalnym datowanym na okres wczesnorzymski (I w. p.n.e. – I w. n.e.). Tworzące go domy i budynki, na które składa się ponad 70 pomieszczeń, zbudowano z lokalnego piaskowca. Zachowały się one nadzwyczaj dobrze, bo do wysokości aż 2-3 metrów.

W 2010 r. została przebadana m.in. ulica ze wschodniej części wykopu. Miała ona szerokość ok. 1,5 m i ok. 38 m długości. Jej nawierzchnia została wykonana z kamieni, a poniżej zarejestrowano kanał. W zachowanych fragmentach frontowych ścian domów wzniesionych po obu stronach ulicy stwierdzono otwory drzwiowe z kamiennymi progami, otwory niewielkich okien oraz pozostałości rynien wykonanych z glinianych rur odprowadzających wodę i nieczystości do kanału pod ulicą.

Stanowisko, jako kompleks osadniczy, z systemem ulic i dziedzińców, także pozostałościami bazyliki bizantyjskiej z V-VII w. n.e. oraz położonej na północ nekropoli jest wyjątkowe. Sam kwartał mieszkalny z Jiyeh/Porphyreon ma około 15 arów powierzchni i jest najbardziej rozległym i zwartym takim kompleksem na całym wybrzeżu libańskim.

 Źródło: www.archeowiesci.wordpress.com na podstawie tekstu dr. Tomasza Waliszewskiego.

WYKOPALISKA PRZY ul. 3-go MAJA 4 W GDAŃSKU
listopad-grudzień 2010 (I etap)

Pierwszy etap wykopalisk na stanowisku przy ul. 3-go Maja 4 w Gdańsku został zrealizowany w okresie od 25 listopada do 23 grudnia 2010 r. na zlecenie Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku, która planuje wznieść tutaj kompleks budynków administracji państwowej – Centrum Sprawiedliwości.

Stanowisko o powierzchni 2315 m² jest zlokalizowane po zachodniej stronie Góry Gradowej (Fortu Grodzisko), między Aresztem Śledczym i budynkiem Urzędu Pracy.

W okresie od co najmniej 1487 r. do 1945 r. teren ten był użytkowany przez gdańskie bractwa strzeleckie, najpierw Bractwo św. Jerzego (działało do końca XVIII w.), później także Bractwo św. Erazma, a od 1637 r. Towarzystwo Strzeleckie Strzelców z Broni Palnej (działało do końca XVIII w.). Od końca XVIII w. jedynym użytkownikiem zostało Bractwo św. Erazma, które, po połączeniu z Towarzystwem Strzeleckim, zostało przekształcone w Bractwo Strzeleckie Fryderyka Wilhelma.

Na obszarze, którego fragment został wstępnie przebadany, mieściła się strzelnica wykorzystywana do ćwiczeń przez gdańszczan należących do bractw strzeleckich. W początkowym okresie, jako cel służyła figura lub jakiś element symbolizujący ptaka umieszczona na wysokim maszcie. Później powstały tory strzelnicze, których brzegi były obsadzane szpalerami drzew. Fragment takiego szpaleru lip zachował się do dzisiaj na terenie ośrodka MONAR-u (por. foto). Strzelnica miała formę ogrodu, który często, szczególnie latem, zamieniał się w miejsce spotkań gdańszczan. Ogród odwiedzano, aby się zrelaksować, zjeść, podyskutować, posłuchać muzyki itp. Raz w roku stawał się on miejscem, gdzie dokonywano wyboru władz bractw strzeleckich oraz grafa majowego.

Od XVI w. stały tutaj drewniane budy strzeleckie, które uległy kilku pożarom. W XVII w. powstał kompleks składający się ze szkieletowego budynku oraz osłoniętych drewnianą konstrukcją stanowisk strzelniczych, co zostało uwidocznione na sztychu P. Willera, zamieszczonym w Der Stedt Danzig Historische Beschreibung z 1697 r. autorstwa Reinholda Curickego (por. ilustracja). W okresie od XVIII do poł. XIX w. dochodziło do licznych, acz nie znaczących zmian, zarówno w zabudowie obszaru strzelnicy, jak i w samym ogrodzie. Dopiero w 1851 r. we wschodniej części obszaru strzelnicy (w pobliżu dzisiejszej ulicy 3-go Maja) powstał murowany, dwukondygnacyjny, klasycyzujący budynek z gankiem. W 1912 r. Dom Strzelecki został gruntownie rozbudowany. Nowy, większy gmach uzyskał neobarokowy wystrój. Wewnątrz funkcjonowały restauracja, reprezentacyjna sala balowo-koncertowa oraz liczne pomieszczenia klubowo-rekreacyjne. Budynek został zniszczony w 1945 r.

Przeprowadzony w końcu 2010 r. pierwszy etap badań archeologicznych miał na celu usunięcie warstwy gruzu z piwnic zniszczonego budynku Friedrich-Wilhelm-Schützenhaus. Odsłonięto pozostałości ponad stu odcinków murów i 40 pomieszczeń, do części z nich prowadziły schody, ceglane lub betonowe. Wśród pomieszczeń w południowej części piwnicy odkryto m.in. kuchnię oraz szalet z pisuarem.